Przejdź do treści
graniczni.pl

Prawa obywatela i podstawy prawa

Konstytucja RP, rozdział II: godność, równość, wolności osobiste i polityczne, domniemanie niewinności, nieprzedawnienie zbrodni wojennych, prawa wyborcze, obowiązki obywatela, ograniczenia w stanach nadzwyczajnych. Symbole RP i Dzień Flagi. Podstawy prawa: kary w Kodeksie karnym, umyślność, wiek odpowiedzialności za wykroczenie, zdolność do czynności prawnych.

Dziedzina 7 z 8 w naszym podziale materiału. W tej dziedzinie mamy 20 pytań.

Pytanie nr 81 z puli KGSG

Obecnie obowiązująca Konstytucja RP została uchwalona w roku:

  1. a) 1989 r.
  2. b) 1997 r. poprawna
  3. c) 1991 r.
  4. d) 2004 r.
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konstytucja nosi datę 2 kwietnia 1997 r. i weszła w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia. Rok 1989 pojawia się w jej preambule jako moment odzyskania możliwości suwerennego stanowienia o losie Ojczyzny.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 243

Pułapka: Rok 1989 jest w tekście Konstytucji, ale w preambule - nie jest datą jej uchwalenia.

Pytanie nr 115 z puli KGSG

Zbrodnie przeciwko ludzkości:

  1. a) są ścigane przez 30 lat
  2. b) są ścigane przez 50 lat
  3. c) są ścigane przez 100 lat
  4. d) nie podlegają przedawnieniu poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konstytucja wyłącza przedawnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, a Kodeks karny powtarza to w przepisach o przedawnieniu.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 43; Kodeks karny, art. 105 pkt 1

Pytanie nr 117 z puli KGSG

Każdego uważa się za niewinnego dopóki:

  1. a) jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu poprawna
  2. b) nie przyzna się on do popełnienia przestępstwa
  3. c) nie przyzna się on do winy
  4. d) nie zostanie skazany
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Domniemanie niewinności trwa do prawomocnego wyroku. Przyznanie się do winy go nie uchyla, a samo „skazanie” bez prawomocności nie wystarcza.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 42 ust. 3

Pułapka: Wariant „nie zostanie skazany” jest niepełny - liczy się prawomocność wyroku.

Pytanie nr 123 z puli KGSG

Które z poniższych praw nie jest prawem obywatelskim gwarantowanym przez Konstytucję?

  1. a) prawo do posiadania broni poprawna
  2. b) prawo do prowadzenia działalności gospodarczej
  3. c) prawo do ochrony zdrowia
  4. d) prawo do prywatności
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konstytucja chroni wolność działalności gospodarczej, prawo do ochrony zdrowia i życia prywatnego. O posiadaniu broni nie ma w niej żadnego przepisu.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 20; art. 47; art. 68 ust. 1 i 2

Pułapka: W puli KGSG jeden z wariantów to „prawo do ubezpieczenia zdrowotnego”. Konstytucja mówi o prawie do ochrony zdrowia i o dostępie do świadczeń finansowanych ze środków publicznych (art. 68), a nie o ubezpieczeniu - dlatego zastąpiliśmy ten wariant, żeby nie był drugą obronialną odpowiedzią.

Pytanie nr 34 z puli KGSG

Czynne prawo wyborcze nie przysługuje osobom:

  1. a) które ukończyły 18 lat
  2. b) które mają powyżej 75 roku życia
  3. c) z ilorazem inteligencji poniżej statystycznej normy
  4. d) pozbawionym praw publicznych w wyniku prawomocnego wyroku sądu poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawa wybierania nie mają osoby prawomocnie ubezwłasnowolnione oraz pozbawione praw publicznych lub wyborczych orzeczeniem sądu. Górnej granicy wieku nie ma.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 62 ust. 2

Pytanie nr 103 z puli KGSG

Pełną zdolność do czynności prawnych mają osoby, które ukończyły:

  1. a) 13 lat
  2. b) 18 lat poprawna
  3. c) 16 lat
  4. d) 17 lat
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Pełnoletnim jest, kto ukończył 18 lat, i z chwilą pełnoletności nabywa pełną zdolność do czynności prawnych. Trzynaście lat daje zdolność ograniczoną.

Podstawa prawna: Kodeks cywilny, art. 10 § 1; art. 11

Pułapka: Kodeks cywilny zna też drugą drogę do pełnoletności: zawarcie małżeństwa przez małoletniego (art. 10 § 2). Pytanie dotyczy jednak wieku, a ten próg to 18 lat.

Pytanie nr 134 z puli KGSG

Karą za przestępstwo nie jest:

  1. a) dożywotnie pozbawienie wolności
  2. b) grzywna
  3. c) pouczenie i nagana poprawna
  4. d) kara ograniczenia wolności
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kodeks karny wymienia kary: grzywnę, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności i dożywotnie pozbawienie wolności. Pouczenia i nagany w tym katalogu nie ma.

Podstawa prawna: Kodeks karny, art. 32

Pytanie nr 140 z puli KGSG

Odpowiedzialności za wykroczenie podlega ten, kto ukończył:

  1. a) 18 rok życia
  2. b) 17 rok życia poprawna
  3. c) 21 rok życia
  4. d) wiek sprawcy nie ma znaczenia
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kodeks wykroczeń stosuje się do tego, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat. Pełnoletność (18 lat) dotyczy prawa cywilnego.

Podstawa prawna: Kodeks wykroczeń, art. 8

Pułapka: 17 lat w Kodeksie wykroczeń, 18 lat w Kodeksie cywilnym - liczby blisko siebie, różne akty.

Pytanie nr 143 z puli KGSG

Przestępstwa ze względu na rodzaj winy dzielą się na:

  1. a) zbrodnie i występki
  2. b) ścigane z urzędu i ścigane na wniosek
  3. c) administracyjne, gospodarcze i kryminalne
  4. d) umyślne i nieumyślne poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kryterium winy (strony podmiotowej) dzieli czyny na umyślne i nieumyślne. Podział na zbrodnie i występki opiera się na wysokości kary, a nie na rodzaju winy.

Podstawa prawna: Kodeks karny, art. 9 § 1 i 2; art. 7 § 1

Pułapka: Zbrodnie i występki to też poprawny podział przestępstw, ale według innego kryterium.

Pytanie nr 147 z puli KGSG

Najwyższa kara stosowana w polskim systemie prawnym to:

  1. a) kara 25 lat pozbawienia wolności
  2. b) kara 30 lat pozbawienia wolności
  3. c) kara śmierci
  4. d) dożywotnie pozbawienie wolności poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ostatnią i najsurowszą karą w katalogu art. 32 Kodeksu karnego jest dożywotnie pozbawienie wolności. Kary śmierci w tym katalogu nie ma.

Podstawa prawna: Kodeks karny, art. 32 pkt 5

Pytanie nr 146 z puli KGSG

Odpowiedzialność za czyny zabronione pod groźbą kary stanowiące przestępstwo, reguluje:

  1. a) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny poprawna
  2. b) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
  3. c) ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych
  4. d) ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kodeks karny zaczyna się od zasady: odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.

Podstawa prawna: Kodeks karny, art. 1 § 1

Pytanie nr 127 z puli KGSG

Zjawisko polegające na werbowaniu, transportowaniu lub przetrzymywaniu osób przy użyciu przemocy lub podstępu w celu ich eksploatacji to:

  1. a) przemyt ludzi
  2. b) nielegalne przekroczenie granicy
  3. c) handel ludźmi poprawna
  4. d) stalking
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Definicja handlu ludźmi w Kodeksie karnym obejmuje m.in. werbowanie, transport i przechowywanie osoby z użyciem przemocy, uprowadzenia lub podstępu, w celu jej wykorzystania. To przestępstwo z katalogu zadań SG.

Podstawa prawna: Kodeks karny, art. 115 § 22; art. 189a; ustawa o Straży Granicznej, art. 1 ust. 2 pkt 4 lit. j

Pytanie nr 112 z puli KGSG

Zgodnie z Konstytucją RP ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic służą:

  1. a) Siły Zbrojne RP poprawna
  2. b) Straż Graniczna
  3. c) Wojska Obrony Terytorialnej
  4. d) Wojsko Polskie
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Trzon pytania to dosłowny cytat art. 26 ust. 1, który dotyczy Sił Zbrojnych. Straż Graniczna w Konstytucji w ogóle nie występuje - jej zadania określa ustawa.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 26 ust. 1

Pułapka: Kandydat do SG odruchowo wybiera „Straż Graniczną”, bo w pytaniu są granice. Konstytucja mówi o Siłach Zbrojnych.

Pytanie nr 47 z puli KGSG

Kiedy obchodzone jest w Polsce Święto Flagi?

  1. a) 12 maja
  2. b) 22 lipca
  3. c) 2 maja poprawna
  4. d) 11 listopada
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o godle, barwach i hymnie ustanawia 2 maja Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej. Pytanie w puli używa nazwy „Święto Flagi”, ale data jest jednoznaczna.

Podstawa prawna: ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6a

Pułapka: Oficjalna nazwa to „Dzień Flagi”. 16 maja to Święto Straży Granicznej.

Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest:

  1. a) wizerunek orła białego bez korony w czerwonym polu
  2. b) wizerunek orła czerwonego w koronie w białym polu
  3. c) wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu poprawna
  4. d) wizerunek orła złotego w koronie w czerwonym polu
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konstytucja opisuje godło jednym zdaniem: orzeł biały w koronie w czerwonym polu. Barwy RP to biały i czerwony, a hymn - Mazurek Dąbrowskiego.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 28 ust. 1-3

W jakim czasie zatrzymany powinien zostać przekazany do dyspozycji sądu?

  1. a) w ciągu 24 godzin od chwili zatrzymania
  2. b) w ciągu 72 godzin od chwili zatrzymania
  3. c) w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania poprawna
  4. d) w ciągu 7 dni od chwili zatrzymania
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zatrzymanego przekazuje się sądowi w ciągu 48 godzin, a sąd ma kolejne 24 godziny na postanowienie o tymczasowym aresztowaniu. Bez niego zatrzymanego trzeba zwolnić.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 41 ust. 3

Które z wymienionych jest konstytucyjnym obowiązkiem obywatela polskiego?

  1. a) członkostwo w partii politycznej
  2. b) obrona Ojczyzny poprawna
  3. c) udział w referendum
  4. d) posiadanie paszportu
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Obowiązkiem obywatela jest obrona Ojczyzny, a zakres służby wojskowej określa ustawa. Udział w referendum to prawo, nie obowiązek.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 85 ust. 1 i 2; art. 62 ust. 1

Kto może poszukiwać ochrony swoich praw przed sądem według Konstytucji?

  1. a) każdy, ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy poprawna
  2. b) wyłącznie obywatel polski posiadający pełnię praw publicznych
  3. c) wyłącznie osoba pełnoletnia reprezentowana przez adwokata
  4. d) tylko ten, kto wcześniej zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawo do sądu przysługuje każdemu: do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 45 ust. 1

Wróć do spisu dziedzin albo przećwicz ten materiał w testach i na fiszkach. Tam czekają pytania ułożone przez nas ponad jawny wykaz - z tych samych przepisów, ale postawione inaczej, żeby sprawdzić, czy naprawdę rozumiesz przepis, a nie pamiętasz jedno zdanie.