Przejdź do treści
graniczni.pl

Rząd, sądy i organy kontroli

Konstytucja RP: Rada Ministrów i jej powoływanie, wotum zaufania i nieufności, wojewoda, sądy i trybunały (Sąd Najwyższy, Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu, KRS), Najwyższa Izba Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich (także ustawa o RPO), Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, Narodowy Bank Polski.

Dziedzina 6 z 8 w naszym podziale materiału. W tej dziedzinie mamy 20 pytań.

Pytanie nr 82 z puli KGSG

Organem odpowiedzialnym za ochronę praw człowieka i obywatela przed naruszeniami ze strony władzy publicznej jest:

  1. a) Prezes Najwyższej Izby Kontroli
  2. b) Rzecznik Praw Obywatelskich poprawna
  3. c) Rzecznik Praw Konsumenta
  4. d) Prezes Trybunału Konstytucyjnego
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: RPO stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela. Każdy może zwrócić się do niego o pomoc w ochronie praw naruszonych przez organy władzy publicznej.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 80; art. 208 ust. 1

Pytanie nr 83 z puli KGSG

Jak nazywa się instytucja kontrolująca zgodność ustaw z Konstytucją?

  1. a) Sąd Najwyższy
  2. b) Trybunał Konstytucyjny poprawna
  3. c) Trybunał Sprawiedliwości UE
  4. d) Prokuratura Krajowa
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją. Jego orzeczenia mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 188 pkt 1; art. 190 ust. 1

Pytanie nr 88 z puli KGSG

Organem władzy sądowniczej nie są:

  1. a) Sejm poprawna
  2. b) Sąd Najwyższy
  3. c) Trybunał Konstytucyjny
  4. d) sądy powszechne
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. Sejm należy do władzy ustawodawczej.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 10 ust. 2; art. 173

Pytanie nr 91 z puli KGSG

Organem administracji rządowej w terenie jest:

  1. a) wójt
  2. b) marszałek województwa
  3. c) wojewoda poprawna
  4. d) starosta
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konstytucja wskazuje wojewodę jako przedstawiciela Rady Ministrów w województwie. Marszałek województwa brzmi podobnie, ale działa w samorządzie województwa, nie w administracji rządowej.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 152 ust. 1

Pułapka: Marszałek województwa i wojewoda to dwa różne urzędy: samorządowy i rządowy.

Pytanie nr 94 z puli KGSG

Naczelnym organem kontroli państwowej jest:

  1. a) Trybunał Konstytucyjny
  2. b) Najwyższa Izba Kontroli poprawna
  3. c) Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
  4. d) Senat RP
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: NIK to naczelny organ kontroli państwowej. Podlega Sejmowi i działa na zasadach kolegialności.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 202 ust. 1-3

Pytanie nr 107 z puli KGSG

Rada ministrów składa się z:

  1. a) ministrów
  2. b) Prezesa Rady Ministrów i Prezydenta RP
  3. c) ministrów i zastępców ministrów
  4. d) Prezesa Rady Ministrów i ministrów poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Rada Ministrów to Prezes Rady Ministrów i ministrowie; mogą do niej wchodzić także wicepremierzy i przewodniczący komitetów określonych w ustawach. Prezydent nie jest jej członkiem.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 147 ust. 1-4

Pytanie nr 113 z puli KGSG

Zgodnie z Konstytucją RP na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji stoi:

  1. a) Rada Mediów Narodowych
  2. b) Rada Programowa Telewizji Polskiej
  3. c) Rada Ministrów
  4. d) Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: KRRiT jest organem konstytucyjnym z rozdziału IX. Jej członków powołują Sejm, Senat i Prezydent.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 213 ust. 1; art. 214 ust. 1

Pytanie nr 114 z puli KGSG

Który organ jest odpowiedzialny za politykę pieniężną w Polsce i utrzymanie stabilnego poziomu cen?

  1. a) Ministerstwo Finansów wraz z Radą Ministrów
  2. b) Komisja Nadzoru Finansowego (w tym jej przewodniczący)
  3. c) Giełda Papierów Wartościowych
  4. d) Narodowy Bank Polski (w tym Rada Polityki Pieniężnej) poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: NBP jest centralnym bankiem państwa, ma wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej. Rada Polityki Pieniężnej jest jednym z jego organów.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 227 ust. 1 i 2

Pytanie nr 122 z puli KGSG

Trybunał Konstytucyjny orzeka o:

  1. a) odpowiedzialności karnej w związku z zajmowanym stanowiskiem Prezydenta RP i Prezesa Rady Ministrów
  2. b) odpowiedzialności cywilnej członków rządu
  3. c) zgodności ustawy z Konstytucją poprawna
  4. d) zgodności ustaw z uchwałami Sejmu
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: TK bada zgodność aktów prawnych z Konstytucją i umowami. Odpowiedzialność konstytucyjną Prezydenta i członków rządu ocenia Trybunał Stanu.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 188 pkt 1; art. 198 ust. 1

Pułapka: Dwa trybunały, dwa różne zadania: TK ocenia przepisy, Trybunał Stanu - osoby.

Pytanie nr 124 z puli KGSG

Ambasadorów RP mianuje:

  1. a) Premier RP
  2. b) Prezydent RP poprawna
  3. c) Minister Spraw Zagranicznych RP
  4. d) Minister Obrony Narodowej
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prezydent jako reprezentant państwa mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli RP w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 133 ust. 1 pkt 2

Pytanie nr 125 z puli KGSG

Ministra powołuje i odwołuje:

  1. a) Prezes Rady Ministrów
  2. b) Marszałek Sejmu
  3. c) Prezydent poprawna
  4. d) Marszałek Senatu
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prezydent powołuje członków Rady Ministrów i dokonuje zmian w jej składzie na wniosek Prezesa Rady Ministrów. Ministra, któremu Sejm wyraził wotum nieufności, Prezydent odwołuje bez takiego wniosku. Premier wnioskuje, ale formalnie nie powołuje.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 154 ust. 1; art. 159 ust. 2; art. 161

Pułapka: Premier proponuje skład rządu, ale aktu powołania dokonuje Prezydent.

Pytanie nr 129 z puli KGSG

Rzecznik Praw Obywatelskich składa sprawozdanie ze swojej działalności do:

  1. a) Prezydenta RP
  2. b) Senatu RP
  3. c) Sejmu RP i Senatu RP poprawna
  4. d) Trybunału Konstytucyjnego
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: RPO corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności i stanie przestrzegania wolności i praw. Odpowiada jednak tylko przed Sejmem.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 212; art. 210

Pytanie nr 130 z puli KGSG

Kto powołuje Rzecznika Praw Obywatelskich?

  1. a) Prezydent RP
  2. b) Senat RP
  3. c) Rada Ministrów
  4. d) Sejm RP poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: RPO powołuje Sejm za zgodą Senatu, na 5 lat. Wniosek składa Marszałek Sejmu albo grupa 35 posłów.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 209 ust. 1; ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich, art. 3 ust. 1

Pułapka: Senat wyraża zgodę, ale to Sejm powołuje.

Pytanie nr 149 z puli KGSG

Rzecznik Praw Obywatelskich RP:

  1. a) stoi na straży wolności i praw człowieka poprawna
  2. b) bada zgodność aktów prawnych z konstytucją
  3. c) organizuje pikiety wolnościowe
  4. d) rozstrzyga spory między obywatelami, które podlegają rozpoznaniu przez sądy
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: To niemal dosłowne brzmienie art. 208 ust. 1 Konstytucji. Zgodność aktów z Konstytucją bada TK, a spory rozstrzygają sądy.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 208 ust. 1

Pytanie nr 35 z puli KGSG

Kto może zwrócić się do Rzecznika Praw Obywatelskich o pomoc?

  1. a) każda osoba, niezależnie od obywatelstwa i wieku poprawna
  2. b) wyłącznie osoby pełnoletnie mające pełnię praw publicznych
  3. c) obywatele Polski
  4. d) tylko organizacje pozarządowe zarejestrowane w KRS
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konstytucja mówi „każdy”, a ustawa o RPO stosuje przepisy o ochronie praw także do osób niebędących obywatelami, znajdujących się pod władzą RP. Wniosek do RPO jest wolny od opłat.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 80; ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich, art. 10; art. 18 pkt 1

Na jaki okres powoływany jest Rzecznik Praw Obywatelskich?

  1. a) 5 lat poprawna
  2. b) 4 lata
  3. c) 6 lat
  4. d) 9 lat
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kadencja RPO trwa 5 lat, licząc od złożenia ślubowania przed Sejmem. Prezes NIK ma kadencję 6-letnią, a sędzia Trybunału Konstytucyjnego - 9-letnią.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 209 ust. 1; ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich, art. 5 ust. 1

Z ilu sędziów składa się Trybunał Konstytucyjny?

  1. a) 9
  2. b) 15 poprawna
  3. c) 12
  4. d) 19
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: TK liczy 15 sędziów wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat. Ponowny wybór jest niedopuszczalny.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 194 ust. 1

Pułapka: Liczba 9 to długość kadencji sędziego TK, a nie liczba sędziów.

Na jaki okres powoływany jest Prezes Najwyższej Izby Kontroli?

  1. a) na 4 lata
  2. b) na 5 lat
  3. c) na 9 lat
  4. d) na 6 lat poprawna
Plutonowy Rubież wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prezesa NIK powołuje Sejm za zgodą Senatu na 6 lat, z możliwością jednokrotnego ponownego powołania.

Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 205 ust. 1

Wróć do spisu dziedzin albo przećwicz ten materiał w testach i na fiszkach. Tam czekają pytania ułożone przez nas ponad jawny wykaz - z tych samych przepisów, ale postawione inaczej, żeby sprawdzić, czy naprawdę rozumiesz przepis, a nie pamiętasz jedno zdanie.